Berdan.Net

CERN’de Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nın ilk iki aylık döneminde ekstra geniÅŸ boyutlar, sicim kuramı ve aşırı yavaÅŸ yüklü parçacıklar gibi egzotik konularda keÅŸifler bekleniyor.
CENEVRE – Kozmosun sırlarını çözmek için yürütülen Büyük Patlama deneyinde çalışan bilim insanları, evrenin özü ve oluÅŸumuyla ilgili beklenmedik buluÅŸlara da ulaşıyor. Deneyi yürüten Avrupa Nükleer AraÅŸtırma Merkezi’nin (CERN) araÅŸtırmacıları, 10 milyar dolar deÄŸerindeki Büyük Hadron parçacık çarpıştırıcısının ilk yüksek güçle çalışmasının iki aylık dönemini deÄŸerlendirdiler.

Yeraltındaki tünelde çarpışmaları kaydeden atom çarpıştırıcısının 6 detektöründen birinin sorumlusu Oliver Buchmueller, bu aşamada ekstra geniş boyutlar, sicim kuramı ve aşırı yavaş yüklü parçacıklar gibi egzotik konularda keşiflerde bulunabileceklerini belirtti.

Buchmueller, İsviçre ile Fransa arasındaki sınırda yeraltında yapılmakta olan deneyde bu tip keşiflerin, evrendeki varlığının açıklanması istenen, Tanrı parçacığı diye de adlandırılan Higgs boson parçacığını ve karanlık maddenin varlığına dair kanıtlar sunabilecek süper simetrik-parçacıklarını bulma çabalarına paralel gittiğini söyledi.

CERN’ün hızlandırıcı ve teknoloji direktörü Steve Myers da deneyin çok iyi gittiÄŸini belirterek, bundan sonra artık atom çarpıştırıcısına çok dikkat etmeleri gerektiÄŸini ve daha önce teknik sorunlar yüzünden kapatılmak zorunda kalınan makinanın bir kez daha devre dışı kalmasının en son istedikleri ÅŸey olduÄŸunu vurguladı.

Ä°LK ALT TANECÄ°K BULUNMUÅžTU
Hadron çarpıştırıcısının son derece ileri teknoloji ürünü detektörleri, fizikçilerin “standart model” diye adlandırdıkları ve geçmiÅŸte yapılan deneylerde elde edilen unsurları tespit etmiÅŸti. Bu çalışmalarda, yüzyılın en büyük deneyi olarak kabul edilen ve Büyük Patlama ortamının yaratılmaya çalışıldığı Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nda, madde ile antimadde arasındaki etkileÅŸimin doÄŸasını gün ışığına çıkarması umulan deneyde, ilk alt tanecik belirlenmiÅŸti.

Dev atom çarpıştırıcısındaki Atlas deneyinde tespit edilen parçacığa bilim adamları “beauty quark-güzellik parçacığı” ya da “alt tanecik” adını veriyorlar. Alt tanecikler ilk kez 1977′de keÅŸfedilmiÅŸti.

“Güzellik taneciÄŸi” ya da “alt taneciÄŸin” tipinin “B ” olduÄŸunu belirten bilimadamları, bu parçacığı bulmak için 10 milyon kez yapılan proton çarpışmalarında toplanan verilerin deÄŸerlendirildiÄŸini vurgulamışlardı.

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nda geçen ay 10 milyon kez atom altı parçacık çarpışması yapılmıştı. 27 kilometrelik oval tünelde hızlandırılarak, bugüne kadarki rekor düzeyde, 7 TeV enerjiyle, ışık hızına yakın bir hızla yol alırken çarpıştırılan parçacıkların parçalanma anlarının kayda alınmasında da aÅŸama kaydedilmiÅŸti.

Önceki deneylerde çarpışma anları saniyede 50 milyon kez görüntülenirken, deneyin bu aşamasında bu sayı, saniyede 100 milyon keze yükseltilmişti. Deneyin 2013 yılında 14 TeV enerjiyle yapılması öngörülüyor. (aa)

İlk kez yurdumdan uzakta yaşadım bu duyguyu
bebeklerin ulusu yok
başlarını tutuşları aynı
bakarken gözlerinde aynı merak
ağlarken aynı seslerinin tonu

bebekler, çiçeği insanlığımızın
güllerin en hası, en goncası
sarışın bir ışık parçası kimi
kimi kapkara bir üzüm tanesi

babalar, çıkarmayın onları akıldan
analar, koruyun bebeklerinizi
susturun susturun söyletmeyin
savaştan, yıkımdan söz ederse biri

birakalım sevdayla büyüsünler
serpilip geliÅŸsinler bir fidan gibi
senin benim hiç kimsenin değil
bütün bir yeryüzünündür onlar
bütün insanlığın gözbebeği

İlk kez yurdumdan uzakta yaşadım bu duyguyu
bebeklerin ulusu yok,
bebekler, çiçeği insanlığımızın
ve geleceÄŸimizin biricik umudu.

değişir rüzgarın yönü
solar ansızın yapraklar;
Şaşırır yolunu denizde gemi
boÅŸuna bir liman arar;
gülüşü bir yabancının
Çalmıştır senden sevdiğini;
İçinde biriken zehir
sadece kendini öldürecektir;
Ölümdür yaşanan tek başına
aÅŸk iki kiÅŸiliktir.

bir anı bile kalmamıştır
geceler boyu seviÅŸmelerden;
binlerce yıl uzaklardadır
binlerce kez dokunduÄŸun ten;
yazabileceÄŸin ÅŸiirler
Çoktan yazılıp bitmiştir;
Ölümdür yaşanan tek başına,
aÅŸk iki kiÅŸiliktir.

avutamaz olur artık
seni bildiğin şarkılar;
boşanır keder zincirlerinden
sular tersin tersin akar;
bir hançer gibi çeksen de sevgini
onu ancak öldürmeye yarar:
uçarı kuşu sevdanın
alıp başını gitmiştir;
Ölümdür yaşanan tek başına,
aÅŸk iki kiÅŸiliktir.

yitik bir ezgisin sadece,
tüketilmiş ve düşmüş, gözden.
düşlerinde bir çocuk hıçkırır
gece camlara sürtünürken;
Çünkü hiç bir kelebek
tek başına yaşayamaz sevdasını,
severken hiçbir böcek
hiç bir kuş yalnız değildir;
Ölümdür yaşanan tek başına,
aÅŸk iki kiÅŸiliktir.

akşamüstü bir kahvede
bira içtim birkaç bardak
gazeteden yoruldukça
gelip geçene bakarak

kahvenin müşterileri
İçerdeydi daha fazla
camlı terasta idim ben
Çıkıntı yapan sokağa

sevimsiz bir kocakarı
torununu azarladı
bir köpek geldi içerden
camdan dışarıya baktı

salınarak geçip gitti
genç bir anne çocuğuyla
kasketli iki müşteri
bir ÅŸey konuÅŸtu patronla

biraz sonra geldi köpek
baktı yine aynı yere
tıraş edilmiş yüzünde
kederle ve ciddiyetle

kocakarı torununu
azarladı bir kez daha
karıştı iki kasketli
akşamın ıssızlığına

köpek yine gelip baktı
camdan ve hep aynı yere
yüzünde aynı ciddiyet
ve gözlerinde kederle

kocakarı içkisini
bitirmiş olmalıydı ki
Çıkıp gitti torunuyla
biri bir kahve söyledi

az önceki anne çocuk
döndüler elde ekmekle
köpek yine gelip baktı
camdan ve hep aynı yere

bakıyor birkaç saniye
İçeriye dönüyor ve
geliyordu çok geçmeden
bakmak için aynı yere

koyulaşırken gitgide
usul ve yumuÅŸak akÅŸam
eğildim ben de yavaşça
baktım köpeğin ardından

uzuyordu bombuÅŸ sokak
gelip giden azalmıştı
parketmiş birkaç araba
ve akşamın ıssızlığı

eğilip bir daha baktım
belirgin hiçbir şey yoktu
köpek ise arada bir
gelip bakıp dönüyordu

ben de bu notları aldım
bir şiir yazarım diye
yaşamın anlamsızlığı
ve ciddiyeti üstüne

i

yüreğim ıslaktır benim
kuytularda aÄŸlamaktan
ve hafif uçuktur rengi
kurusun diye kaç kez
günese asılmaktan

ii

barış yüreğimde
çam kokulu bir orman
varsın konsun dallarına
savaÅŸ denilen
yaşlı ağaçkakan

iii

yüreğim
ilk ÅŸiirim